Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Αναπτύσσεται στο παχύ έντερο ή/και στο ορθό (το κατώτερο τμήμα του, που καταλήγει στον πρωκτό) και στις περισσότερες περιπτώσεις ξεκινά από έναν πολύποδα, δηλαδή μια μικρή αλλοίωση του βλεννογόνου, η οποία με την πάροδο του χρόνου μπορεί να εξελιχθεί σε κακοήθεια. Η έγκαιρη διάγνωση έχει καθοριστική σημασία, καθώς αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες αποτελεσματικής θεραπείας και ίασης.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου δεν οφείλεται συνήθως σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά στην αλληλεπίδραση κληρονομικότητας, ηλικίας και τρόπου ζωής. Η ηλικία άνω των 50 ετών αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η νόσος δεν μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους ανθρώπους.
Αυξημένο κίνδυνο παρουσιάζουν επίσης άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου ή πολυπόδων, καθώς και όσοι πάσχουν από φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn. Παράλληλα, η διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες και πλούσια σε επεξεργασμένα ή κόκκινα κρέατα, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, το κάπνισμα και η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ έχουν συσχετιστεί με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.
Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Για τον λόγο αυτό, ο προληπτικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Όταν εμφανίζονται συμπτώματα, αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου, όπως επίμονη δυσκοιλιότητα ή διάρροια, αίσθημα ατελούς κένωσης, αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από το έντερο, κοιλιακό άλγος, φούσκωμα και ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η χρόνια μικροσκοπική απώλεια αίματος από τον όγκο μπορεί να οδηγήσει σε σιδηροπενική αναιμία, η οποία εκδηλώνεται με κόπωση, αδυναμία και ωχρότητα. Η παρουσία τέτοιων συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο, απαιτεί όμως ιατρική αξιολόγηση.
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση και κυρίως στις απεικονιστικές και ενδοσκοπικές εξετάσεις. Η σημαντικότερη εξέταση είναι η κολονοσκόπηση, καθώς επιτρέπει τον άμεσο έλεγχο του βλεννογόνου του παχέος εντέρου, τον εντοπισμό πολυπόδων ή όγκων και τη λήψη βιοψιών για ιστολογική επιβεβαίωση.
Εφόσον τεθεί η διάγνωση, ακολουθεί ο απαραίτητος προεγχειρητικός και ογκολογικός έλεγχος για τη σταδιοποίηση της νόσου. Αυτός μπορεί να περιλαμβάνει αξονική τομογραφία θώρακος, κοιλίας και πυέλου, αιματολογικές εξετάσεις και μέτρηση καρκινικών δεικτών, όπως το CEA. Στις περιπτώσεις όγκων του ορθού, μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξειδικευμένες εξετάσεις, όπως μαγνητική τομογραφία πυέλου.
Η πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου στηρίζεται σε δύο βασικούς άξονες: στον υγιεινό τρόπο ζωής και στον προληπτικό έλεγχο. Μια ισορροπημένη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά, η τακτική σωματική άσκηση, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η αποφυγή καπνίσματος και ο περιορισμός του αλκοόλ μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο προληπτικός έλεγχος με κολονοσκόπηση, καθώς επιτρέπει όχι μόνο την έγκαιρη διάγνωση αλλά και την αφαίρεση πολυπόδων πριν αυτοί εξελιχθούν σε καρκίνο. Η ηλικία έναρξης και η συχνότητα του ελέγχου εξαρτώνται από το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, καθώς και από τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες.
Η θεραπεία του καρκίνου του παχέος εντέρου εξαρτάται από τη θέση του όγκου, το στάδιο της νόσου και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Η βασική και συχνά καθοριστική θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του τμήματος του εντέρου που φέρει τον όγκο, μαζί με το αντίστοιχο μεσεντέριο και τους λεμφαδένες της περιοχής.
Οι επεμβάσεις αυτές ονομάζονται κολεκτομές και διακρίνονται ανάλογα με την εντόπιση του όγκου.
Η δεξιά κολεκτομή εφαρμόζεται όταν ο όγκος εντοπίζεται στο δεξιό τμήμα του παχέος εντέρου, όπως στο τυφλό ή στο ανιόν κόλον. Κατά την επέμβαση αφαιρείται το πάσχον τμήμα μαζί με τους αντίστοιχους λεμφαδένες και στη συνέχεια αποκαθίσταται η συνέχεια του εντέρου με αναστόμωση.
Η αριστερή κολεκτομή αφορά όγκους που βρίσκονται στο αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου, όπως στο κατιόν κόλον ή κοντά στη σπληνική καμπή. Και εδώ στόχος είναι η ογκολογικά σωστή αφαίρεση της βλάβης με τα απαραίτητα όρια εκτομής και τον αντίστοιχο λεμφαδενικό καθαρισμό.
Η σιγμοειδεκτομή και η προσθία εκτομή πραγματοποιούνται κυρίως για όγκους που εντοπίζονται στο σιγμοειδές και στο άνω ή μέσο τμήμα του ορθού. Στην επέμβαση αφαιρείται το πάσχον τμήμα και αποκαθίσταται η συνέχεια του εντέρου με αναστόμωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και προσωρινή προστατευτική στομία, ανάλογα με το επίπεδο της αναστόμωσης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ασθενούς. Πιο απαιτητικές περιπτώσεις αποτελούν όγκοι που βρίσκονται ιδιαίτερα χαμηλά (κοντά στον πρωκτό) και οι οποίοι απαιτούν βαρύτερες επεμβάσεις (χαμηλή προσθία εκτομή, κοιλιοπερινεϊκή εκτομή).
Οι επεμβάσεις για τον καρκίνο του παχέος εντέρου μπορούν να πραγματοποιηθούν είτε λαπαροσκοπικά είτε με ανοιχτή χειρουργική επέμβαση. Η επιλογή της μεθόδου δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η θέση και το μέγεθος του όγκου, το στάδιο της νόσου, το ιστορικό προηγούμενων χειρουργείων, η γενική κατάσταση του ασθενούς και οι τεχνικές ιδιαιτερότητες της κάθε περίπτωσης.
Στη λαπαροσκοπική κολεκτομή, η επέμβαση γίνεται μέσα από μικρές τομές στο κοιλιακό τοίχωμα, με τη βοήθεια κάμερας και ειδικών εργαλείων. Σε πολλές περιπτώσεις συνοδεύεται από μικρότερο χειρουργικό τραύμα, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, ταχύτερη κινητοποίηση και πιο γρήγορη επάνοδο στις καθημερινές δραστηριότητες. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει μια κανονική ογκολογική επέμβαση και απαιτεί την ίδια χειρουργική ακρίβεια με την ανοιχτή τεχνική.
Η ανοιχτή κολεκτομή πραγματοποιείται μέσω μεγαλύτερης τομής στην κοιλιά και εξακολουθεί να αποτελεί μια πολύ σημαντική και ασφαλή χειρουργική επιλογή. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι η καταλληλότερη μέθοδος, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν εκτεταμένες συμφύσεις από παλαιότερες επεμβάσεις, μεγάλοι ή τοπικά προχωρημένοι όγκοι, επείγουσες συνθήκες ή άλλοι παράγοντες που καθιστούν τη λαπαροσκοπική προσπέλαση τεχνικά δυσκολότερη ή λιγότερο ασφαλή.
Το σημαντικότερο σε κάθε περίπτωση δεν είναι απλώς το μέγεθος της τομής, αλλά η σωστή ογκολογική αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος του εντέρου μαζί με το αντίστοιχο μεσεντέριο και τους λεμφαδένες. Η χειρουργική προσπέλαση εξατομικεύεται, με στόχο την ασφάλεια του ασθενούς και το καλύτερο δυνατό ογκολογικό αποτέλεσμα.
Πριν από το χειρουργείο απαιτείται ένας βασικός προεγχειρητικός έλεγχος, ώστε να αξιολογηθεί συνολικά η κατάσταση του ασθενούς και να σχεδιαστεί με ασφάλεια η επέμβαση. Ο έλεγχος αυτός συνήθως περιλαμβάνει αιματολογικές εξετάσεις, καρδιολογική εκτίμηση, αναισθησιολογική αξιολόγηση και τις απαραίτητες απεικονιστικές εξετάσεις για τη σταδιοποίηση της νόσου.
Η διάρκεια νοσηλείας μετά από κολεκτομή είναι συνήθως περίπου 3 έως 5 ημέρες, ανάλογα με το είδος της επέμβασης, τη μετεγχειρητική πορεία, την κινητοποίηση του ασθενούς, την επάνοδο της λειτουργίας του εντέρου και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του. Σε ορισμένες περιπτώσεις η νοσηλεία μπορεί να είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.
Σε πιο προχωρημένα στάδια ή σε ειδικές περιπτώσεις, η χειρουργική θεραπεία μπορεί να συνδυαστεί με χημειοθεραπεία, ενώ στους όγκους του ορθού ενδέχεται να προηγηθεί ή να ακολουθήσει και ακτινοθεραπεία, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου. Οδηγός για τη συμπληρωματική θεραπεία αποτελεί η προεγχειρητική σταδιοποίηση και η ιστολογική έκθεση από το χειρουργείο. Σήμερα οι αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά από Ογκολογικά Συμβούλια στα οποία συμμετέχει όλη η θεραπευτική ομάδα (χειρουργός, ογκολόγος, ακτινολόγος, παθολογανατόμος κλπ).
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι μια σοβαρή αλλά συχνά αντιμετωπίσιμη νόσος, ιδιαίτερα όταν διαγνωστεί έγκαιρα. Η πρόληψη, η κολονοσκόπηση και η σωστή ενημέρωση του κοινού παίζουν καθοριστικό ρόλο. Όταν η νόσος διαγνωστεί, η κατάλληλη χειρουργική αντιμετώπιση, προσαρμοσμένη στη θέση του όγκου και στις ανάγκες του κάθε ασθενούς, αποτελεί τον βασικό πυλώνα της θεραπείας.
Tονίζεται ότι οι εικόνες παριστούν αδρή γραφική αναπαράσταση για ενημερωτικούς σκοπούς.
Τονίζεται ότι η ενημέρωση από το διαδίκτυο δεν μπορεί ποτέ να είναι πλήρης και εξατομικευμένη και σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και κατ’ ιδίαν ενημέρωση. Ο Χειρουργός βρίσκεται στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία.
Για τη σελίδα των Επεμβάσεων Λεπτού και Παχέος Εντέρου κάντε κλικ εδώ.
Τηλέφωνο: 211-4020853
Για τη σελίδα επικοινωνίας κάντε κλικ εδώ.
Διαβάστε για τη Διεθνή Διαπίστευση ασφάλειας και ποιότητας JCI για το Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center.
© Ελευθέριος Μαντωνάκης – Γενικός Χειρουργός
